Страницы

пятница, 6 октября 2017 г.

06.10.2017

1.Թվարկեք X-XIV դարերի հայկական մշակույթի նվաճումները (պատասխանը հիմնավորեք);
Նպաստավոր պայմաններ կային նոր կրթական համակարգի առաջացման և զարգաց­ ման համարՆախորդ ժամանակաշրջանից հայտնի կրթո­ թյանկազմակերպման «յոթ ազատ արվեստնե րի» համակարգը նոր զարգացման հասավԱյն ներառում էր քերականությունըտրամաբանու­ թյունըճարտասանությունըթվաբանությունըերկրաչափությունը , երաժշտությունը և աստղա­գիտությունը:
Դպրոցները և համալսարանները զարգացածան ի հաշիվ իրենց շատացմանդպրոցում սովորել տևում է 7-8 արի:
2.Բացատրեք հայկական միջնադարյան պատմագրության զարգացման ընթացքը;
IX դվերջերից սկսած՝ հայ պատմագրությունը վե րելք է ապրում: X–XIVդդառաջացան հայ պատմագրու­թյան նոր ժանրեր՝ տիեզերական պատմությունը ևտարեգրությունըՎերջինիս դեպ­քում պատմությունը շարադրում էին համառոտ՝ ըստ ժամանակագրական հերթականությանՀայոց պատմության շարքըշարունակում է նշա­ նավոր հասարակականքաղաքական գործիչկա­ թողիկոս Հովհաննես ԴրասխանակերտցինՆա իր «Պատմութիւն Հայոց» աշխատությանշարադ­րանքը սկսում է Հայկի ու Բելի ավանդությունիցՍմբատ I–ի և Աշոտ Երկաթի ժամանակաշրջանի պատմությունը նա շարադրում է մանրամասն՝ որ­ պեսդեպքերի մեծ մասի ականատեսիսկ որոշ դեպքերում՝ նաև մասնակիցՀայոց պատմության շարքի հաջորդ պատմագիրը Արիստակես Լաստիվերցին է (XI դ.), որի«Պատ­ մութիւն» աշխատությունը ներառում է 1000–1071 թթժամանակաշրջանի իրադարձությունները՝ հայբյու­զանդական հարաբերություններըսելջուկյան ար­շավանքները: XIII դպատմագիր է Կիրակոս ԳանձակեցինՆրա «Հայոց պատմությունն» ընդգրկում է քրիստոնեության ընդունումից մինչև 1265 թընկած ժամանա­կահատվածըՀեղինակը մանրամասն ներկայացնում է հայվրացական հարաբերություններըԿիլիկյան Հայաստանում տեղի ունեցած կարևոր իրադարձու­ թյուններըհայմոնղոլական առնչություններըՀայ պատմագրության մեջ համաշխարհային պատմության շարադրանքի ժանրը՝ որպես նոր ուղ­ ղությունհիմնադրելէ Ստեփանոս Տարոնեցին (Ասողիկ) (X դերկրորդ կես — XI դ.): Նրա աշխա­ տությունը կոչվում է «Տիեզերական պատմություն»՝ բաղկացած երեք բաժնիցՀամաշխարհային պատմություն շարադրելու երկրորդ փորձը կատարեց XIII դնշանավոր մա­ տենագիր Վարդան ԱրևելցինՆրա «Տիեզերա­ 151 կան պատմություն» աշխատությունն ընդգրկում է «անսկիզբ» ժամանակներից մինչև 1267 թ.: X–XIV դդհայ պատմագրության մեջ շարունակ­ վում էր Հայաստանի առանձինտարածաշրջաննե­ րի պատմության շարադրանքըԱյս ժանրի հիմնա­ դիրը համարվում է Մովսես ԿաղանկատվացինԱյս ժանրով ստեղծագործող հաջորդ պատմիչըԹովմա Արծրունին էր (IX դերկրորդ կես–X դսկիզբ): Նրա «Արծրունիների տան պատմություն» աշխատու­ թյունը նվիրված է Վասպուրական նահանգի ու Արծ­ րունիների տոհմի պատմությանը: XIII դերկրորդ կեսի նշանավոր եկեղեցական– քաղաքական գործիչ Ստեփանոս Օրբելյանի «Պատմութիւն նահանգին Սիսական» աշխատությու­ նը նվիրված է Սյունիք նահանգի պատմությանըՀայ պատմագրության մեջ ժամանակա­ գրության հիմնադիրը Մատթեոս Ուռհայեցին է (XI–XII դդ.): Մատթեոս Ուռհայեցու «Ժամանա­ կագրությունը» ներառում է Առաջավոր Ասիայի ողջ տարածաշրջանի X–XII դդպատմությունը: XIII դնշանավոր ժամանակագիր էրԿիլիկյան Հայաստանի պետական գործիչօրենսգիր Սմբատ Գունդստաբլը: «Տարեգիրք» աշխատությունում նա համառոտ շարադրում է Բագրատունյաց թագավո­ րության շրջանի իրադարձություններըիսկ առա­ վել մանրամասն՝ Կիլիկյան Հայաստանի պատմու­ թյան դեպքերը և երևույթները: X–XIV դդհայ պատմիչների ևժամանակագիրնե­ րի աշխատությունները կարևոր սկզբնաղբյուրներ են ոչ միայն հայ ժողովրդիայլև Առաջավոր Ասիայի երկրների պատմությանուսումնասիրության համար:
Հայկական պատմագրության վերելքը կապված էր նրանովոր ամեն մի հռչակավոր պատմագրիչից հետո գալիս էր նույնպես հռչակավոր պատմագրիչորիգրածներն ակնհայտորեն տարբերվում էր մյուսից:
3.Պատմեք միջնադարյան Հայաստանի կրթական համակարգի մասին;
4.Նկարագրեք X-XIV դարերի հայկական արվեստը:
X–XIV դդմեծ վերելք էր ապրում նաև ճարտարապետությունըԱյս բնա­գավառում հատկապես զարգանում են քաղաքների շինությունըամրոցաշինությունը ևեկեղեցաշինու­թյունըՍովորաբար քաղաքը բաղկացած էր լինում երեք մասից՝ միջնաբերդբունքաղաք (շահաստան), ար­վարձանԱնկախ տեղանքից՝ միջնաբերդըև շահաս­ տանը պարսպապատվում էինիսկ արվարձանը պարսպից դուրս էր կառուցվում և չէր ամրացվումԲագրատունյաց ՀայաստանումԶաքարյաննե­րիիշխանությունումԿիլիկյան Հայաստանում մեծ վերելք էր ապրում նաև ամրոցաշինությունըԿի­լիկյան Հայաստանում կար 112 բերդՍովորաբար ամրոցըբաժանված էր լինում երկու մասի՝ միջնա­բերդի և բուն ամրոցիԵրկուսն էլ ունեին իրենց առանձին պարիսպներըՄիջնաբերդում էր իշխա­նական դղյակը՝ իրօժանդակ կացարաններովիսկ բուն ամրոցում զինվորների համար նախատեսված շինություններն ու արհեստանոցներն էին: X–XIV դդմեծ վերելք էր ապրում նաևեկեղե­ Անամուր ծովային ամրոցը ցական ճարտարապետությունըԱյս ժամանա­ Աղթամարի ՍԽաչ եկեղեցին 157 կաշրջանում կառուցում էին ոչ միայն առանձինեկեղեցիներ և վանքերայլև վանական համալիր­ ներՎանական համալիրներին կից կառուցվում էին ուսումնագիտական կենտրոններմատենա­ դարաններարհեստանոցներՎանական համա­լիրներից հատկապես նշանավոր էին ՏաթևըՍա­ նահինըՀաղպատըՍևանըՍկևռանԱյրիվանքը ,ԳոշավանքըՃարտարապետության զարգացման գործում նշանակալից դեր են խաղացել Մանվել և Տրդատ ճարտարապետներըՄանվել ճարտարապետը նա­խագծել և կառուցելէ Աղթամարի ՍԽաչ եկեղեցինիսկ Ոստան քաղաքում՝ Արծրունիների թագավորա­կան պալատըԲագրատունիների արքունի ճարտա­րապետ Տրդատըհիմնականում աշխատել և ստեղ­ծագործել է Անի քաղաքումորտեղ նրա նախագծով կառուցվել են Մայր տաճարը և ՍԳրիգոր Լուսավորիչ զվարթնոցատիպեկեղեցին: X–XIV դդքանդակագործությունը զարգանում էր ճարտարապետությանը զուգընթացՔանդակնե­րը դրվում էին եկեղեցիների և շենքերի պատերին: IX–X դարերում արվեստի ինքնուրույն ճյուղ դարձավ խաչքարային արվեստըԱյն յուրահատուկ է միայն հայկական մշակույթինԽաչքարերն ունե­ցել են տարբերնշանակություն և կիրառություն­ ներԱմենից տարածվածը գերեզմանների վրա դրվող մահարձաններն են: XI–XIV դդխաչքարեր էին կանգնեցվում նաև որևէնշանակալից իրա­ դարձության կապակցությամբՍովորաբար խաչ­ քարերի վրա թողնվում էին արձանագրություններորոնցում նշվում էր խաչքարը ստեղծելուժամանա­ կը և առիթըվարպետի և հուշարձանը կանգնեց­ նելու վերաբերյալ տեղեկություններՆշանավոր խաչքարագործ վարպետներից էին Պողոսը (Գո­ շավանքևՄոմիկը (Նորավանք): Մեզ են հասել X–XIV դդտասնյակ հազարավոր խաչքարերՆկարչություն՝ XI–XIV դդնաև մանրանկար­չության և որ մանրնկարչության վերելքիժամա­ նակաշրջանն էրՄանրանկարչությունը՝ որպես արվեստի ճյուղծառայում էր ձեռագրերի զար­ դարմանըՄանրանկարներով զարդարված մեզ հասածառաջին ամբողջական ձեռագիրը վերա­ բերում է 851 թ.: Մանրանկարչության բուռն վերել­ քը նպաստեց մի շարք դպրոցների առաջացմանըորոնք միմյանցիցտարբերվում էին ձեռագրի ձևա­ վորման կանոններով և ընտրված թեմաներովԴրանցից էին ԿիլիկիայիՎասպուրականի և Սյու­ նիքի դպրոցներըԻնչպեսքանդակագործներըայնպես էլ մանրանկարիչներն իրենց գործերի հա­ մար իբրև նյութ ընտրում էին և՛ աստվածաշնչյանև՛ աշխարհիկ իրականությունից վերցվածկերպար­ ներԱյդ ժամանակաշրջանի նշանավոր մանրան­ կարիչներից էին Թորոս ՌոսլինըՍարգիս Պիծա­ կըՄոմիկը և ուրիշներՄանրանկարչությանը զուգահեռX–XIV դդՀա­ յաստանում և Կիլիկիայում զարգանում էր որմ­ նանկարչությունըԲագրատունիԱրծրունիՍյու­ նիՀեթումյան թագավորները և Զաքարյանները իրենցկառուցած պալատներիընդունելության դահլիճների և տաճարների ներսի պատերը զար­ դարել էին տալիս որմնանկարներովՏաճարների ներսիորմնանկարներումբացի Հին և Նոր Կտակարանների պատկերներիցհան­ դիպում են նաև պատմական գործիչների դիման­ կարներԱղթամարի ՍԽաչ եկեղեցուորմնան­ կարներում աստվածաշնչյան թեմաներին զուգահեռ պատկերված է նաև Գագիկ Արծրունինիսկ Տիգ­ րան Հոնենցի եկեղեցում՝ Տրդատ III–ը և ՍԳրիգորԼուսավորիչը:

Комментариев нет:

Отправить комментарий