Страницы

воскресенье, 1 октября 2017 г.

«Բագրատունյաց Հայաստանի տնտեսությունը»


 
Սկսած 9 դարից Հայաստանում տնտեսությունն ունեցավ բուռն զարգացում: Համեմատաբար խաղաղ ժամանակաշրջանը և քաղաքական անկախությունը նպաստում էին տարածաշրջանում տնտեսության աճի գործընթացին:Միջնադարյան Հայաստանումտնտեսությանու բարեկեցության հիմնական աղբյուրը գյուղատնտեսությունն էր՝ իր երկուճյուղերով՝ երկրագործությամբ ու անասնապահությամբ։ Մարդկության առաջացումից ի վեր Հայկական լեռնաշխարհում զբաղվել ենգյուղատնտեսությամբքանի որ երկրագործության ու անասնապահության համար երկիրը բարենպաստ պայմաններ ուներ։Լեռնաշխարհի խոշոր գետերի՝ ԵփրատիԱրաքսիԿուրիՏիգրիսի ու Ճորոխի հովիտները հացահատիկի մշակմանբանջարանոցայինմշակաբույսերի ու այգեգործության զարգացման լավագույն շրջաններ էին։ Հացաբույսերից լայն տարածում էրգտել ցորենիգարուհաճարիբրնձի մշակումը։
Երկաթե խոփով ծանր գութանիլ այն տարածումը հեղաշրջիչ նշանակություն ունեցավ երկրագործության համարքանի որ գութանովվարում էին ինչպես բերրիայնպես էլ՝ խոպան հողերը:
Բերքատվության բարձրացման ու գյուղատնտեսական աշխատանքի կազմակերպման համար զարկ է տրվում երկրագործականտեխնիկայի զարգացմանը։ Լայնորեն տարածվեց հողի մշակման եռադաշտային համակարգը։ Այդպիսով՝ եռադաշտային համակարգըհնարավորություն էր տալիս հողին հանգիստ տալ՝ բերքատվությունը բարձրացնելու նպատակով։ Խոշոր տնտեսություններում՝ագարակներում ու դաստակերտներումհողը հերկում էին գութանով։ Նոր մշակելի դարձած խոպան տարածքները հաճախ կոչվումէին նորք։
Հայաստանի լեռնային հատվածները՝ Արագածի լանջերըՍյունիքըՍևանի ավազանըՏաշիր-ՁորագետըՎասպուրականըՏարոնըՍասունը և այլնհնուց ի վեր ունեցել ընդարձակ արոտավայրերորոնք հարուստ են եղելալպիական մարգագետիններով(ալպյան մարգագետիններլեռնային մարգագետիններ ենորոնք ծածկված են խոտիբուսականությանհաստ շերտով և գտնվում են անտառի փեշին)։ Դրանք անասնապահության զարգացման համար բարենպաստ պայմաններ էինստեղծում։ Պահվում էին մեծ քանակությամբ խոշոր և մանր եղջերավոր անասուններ։ Ժամանակի պատմիչը վկայում էոր Աշոտ Ա-նՀայոց կաթողիկոսին էր տալիս «ձիերի երամակներտավարի նախիրներ և ոչխարի հոտեր»։ Մի արաբ հեղինակ վկայում էոր «չիտեսել ավելի հարուստ և անասունների թվով ավելի նշանակալից մի երկիրքան Արմինիան»։ Տնտեսության մեջ զգալի կշիռ ունեիննաև որսորդությունըմեղվաբուծությունը և ձկնորսությունը։Պարսիկների և արաբների արտաքսումից հետո վերականգնվել են դարերի ընթացքում պատերազմների ժամանակ ավերված բազմաթիվ շինությունները:
Խոշոր քաղաքները, որոնք անկախ էին ֆեոդալական տերություններիցենթարկվում էին միայն թագավորական իշխանությանը ևիրավունք ունեին ընտրելու սեփական կառավարողներին: Քաղաքի բնակչության մեծամասնությունը արհեստավորներ էին: Տնտեսություն ամենաշատ նպասը բերեց հետևյալ ոլորտների զարգացումը՝ դարբնագործություն, բրնձի արտադրություն, կաշվի և զենքի արտադրություն:: Դարբնագործությունից բացի տնտեսության աճին նպաստում էր նաև ինտենսիվ առևտուրը:  Մի քանի քաղաքներում կազմակերպվել են մշտական շուկաներ, որում վաճառում էին դարբնագործերի աշխատանքներ և գյուղատնտեսական մի շարք ապրանքներ: Ուխտագնացության վայրերում, խաչմերուկներում պարբերաբար անցկացվում են տոնավաճառները:
Կարծիք
Իմ կարծիքով Բագրատունյանց Հայաստանի տնտեսությունը , այդպիսին դարձավ շնորհիվ ճիշտ կառավարման, ռեսուրսների օգտագործման, նաև աշխարհագրական դիրքի: Բագրատունյանց Հայաստանի տնտեսություն  քաղաքականապես թուլացավ ևտրոհվեցսակայն երկրի տնտեսության խաղաղ բարգավաճումը շարունակվեց:

Комментариев нет:

Отправить комментарий