Страницы

воскресенье, 19 мая 2019 г.

  1. Կարդա Գրիգի այս պատմվածքը։
    Նոյեմբերի հինգն էրառաջին անգամ հանդիպեցի Պուճուր մարդունՕրը խոնավէրտերևները թափվել էինխառնվել ցեխինգետինը դարձնելով սայթաքուն:Դուրս եկա համալսարանից ու որոշեցի գնալ վերնիսաժգիրք գնելու (հաճախ էիայդտեղից օգտվումհամեմատաբար էժան էր): Մտքերով տարվածանշտապքայլում էի,  գրեթե հասել էի վերնիսաժիներբ  մայթից քիչ հեռուծառերի տակշարված երեք-չորս փոքր կտավ տեսա:  Մոտեցանայեցիբոլոր նկարներում ամպեր էին:  Սովորականշարքայինինչ-որ տեղ նույնիսկ թույլ գործեր էինբայցձգող բան կար ամպերի մեջԱյդպես կանգնած նայում էիերբ մոտեցավ միցածրահասակոչ այնքան լավ հագնված մարդ ու քաղաքավարի բարևելով`հարցրեցթե արդյոք չե՞մ ցանկանում նկար գնելՇփոթվեցիկարծում էիայդմարդը սովորական անտուն էորը պետք է դրամ խնդրիբայց պարզվեց`նկարների հեղինակն է:
    — 
    Ձե՞ր գործերն են,- հարցրի:
    — 
    Այոիմն են,- ի միջի այլոց ասաց Պուճուր մարդը ու մոտենալով կտավներին`ոտքով մի կողմ հրեց դրանց մոտ ընկած տե­ր­և­ներըՆորից հայացք գցեցիտղամարդու վրաավելի ուշադիր նայեցիասես փորձելով ճշտել նրա ասածը:Հիսունն անցցածրահասակ տղամարդ էր Պուճուր մարդընրա հագուստի ուձեռքերի վրա  ներկերի հետքեր կային:
    — 
    Ինչքանո՞վ եք ծախում,- հենց այնպես հարցրիգիտեիոր չեմ կարողանալուգնելորովհետև  ընդամենը երկու հազար դրամ ունեի ու մի քանի մանրադրամ:
    — 
    Քսան հազարով կտամ,- պատասխանեց Պուճուր մարդը:
    — 
    Ա…, դուք վաղն է՞լ եք էստեղ լինելու,- ձայնիս ակնհայտ ափսոսանքի երանգտալովհարցրի,- հիմա մոտս էդքան փող չկա:
    — 
    Հաէստեղ եմ լինելու,- մի փոքր տխրածպատասխանեց Պուճուր մարդը,- բայցեթե ուզում եքկարող եք վերցնել ձեր հավանած նկարըիսկ փողը վաղը կբերեքկամ մի ուրիշ օր:Ինձ զարմացնում էր տղամարդու կիրթ ու գրագետ խոսքըես էլ հնարավորինսգրագետ խոսեցի.
    — 
    Չէմերսիվաղը հաստատ կգամ,- ժպտալով պատասխանեցիբայց գիտեի`անհնար էոր մեկ օրում քսան հազար դրամ կարողանամ ճարելինչքան էլցանկանայիՊուճուր մարդը լուռ մոտեցավ նկարներին,  տեղաշարժեց դրանք,հետո գնաց քիչ այն կողմ ու նստելով մի քարիծխեցԵս դարձյալ նայեցիկտավներին ու շարունակեցի ճանապարհս:  Մի քանի շաբաթ էր անցել,  եսիհարկե խոստումս չպահեցիչգնացի նկարը գնելումոռացել էի Պուճուրմարդունմինչև որ ինքը կրկին հիշեցրեց իր մասին:Զարմանալի արևոտ օր էրթեև ցուրտ էրդասից տուն էի գալիսսովորությանսհամաձայն ճանապարհս երկարացրիոր փոքրիկ այգու միջով անցնեմ(Կոմիտասում`  հենց շենքերի արանքումմի այգի կամ պուրակ կասովորությունէի դարձրել այդտեղով անցնելը)  և երբ մոտեցա այգունտեսաոր Պուճուր մարդնայնտեղ էՄտածեցիինձ չի հիշի ու որոշեցի անցնելմի անգամ էլ նայելկտավներինԾանոթ նկարներ էինծանոթ ամպեր,  մի հայացք գցելովարագանցապատրաստվում էի նրա կողքով էլ անցնելսակայնի զարմանս ինձ,Պուճուր մարդը բարևեցՇփոթվեցի այն աստիճանասես ինձ մերկացրել`կանգնեցրել էին ամբոխի առջևամոթս բազմապատկվեցերբ պատասխանբարևիցս հետո տղամարդը ոչ մի բառ չասաց նկարը գնելու մասինպար­զապեսբարևեցու վերջ:
    -
    Հեսա գալիս եմ,-շփոթված ասացի տհաճ  դադարից հետո,- չգնաքլա՞վ,- ուշտապեցի տունՈրոշել էի ինչ գնով էլ լինիկատարել խոստումսիրավիճակը,որում հայտնվել էիսպանում էր ինձտղամարդու պահվածքը ինձ ստիպում էրսեփական աչքերով տեսնել փոքրությունսանտանելի էրԵթե հիշեցներ նկարըգնելու մասինայդքան վատ չէի զգաբայց լռությունն անտանելի էր:  Ծննդյանսօրվա կապակցությամբ տատիկիս տված տասը հազարանոցը դեռ դրված էրպահարանումորոշեցիոր դա հիմա կտամմնացած գումարն էլժամանակիընթացքումԱյդպես էլ արեցիՊուճուր մարդը չառարկեցվերցրեց դրամն ուհարցրեցթե որ նկարն եմ ուզում:
    — 
    Ինչիբոլորն էլ նույնը չե՞ն,- ծիծաղելով հարցրի ու մոտեցա նկարներին:
    — 
    Ինչպե՞ս թե…,- շփոթվեց Պուճուր մարդը,- տեսե՛քայս ամպերը տխուր մարդուամպեր ենիսկ այս մեկըսոված մարդուՊուճուր մարդը բոլոր կտավներին այդպիսի անհեթեթ բնորոշումներ տվեցչնայածբոլոր կտավներում էլ պատկերված էին միևնույն ամպերըսովորական,ամառային երկնքում պատահող ջինջ ու լուսավոր ամպեր:
    — 
    Ես մի բան չեմ հասկանում,- ժպտալով ասացի,- բոլոր կտավներին պարզ ուջինջ ամպեր են նկարվածբայց դուք տխուր անուններ եք դնումգոնե մի քիչ սևայէսօրվա ամպերի նման լինեինասեիհա:
    — 
    Բայց այսօրվա ամպերը ուրախ են,- նայելով սև ու մռայլ երկնքինժպտացՊուճուր մարդը:Այդ ժամանակ միայն նկատեցիոր տղամարդու առջևի ատամը չկա:
    — 
    Լավկվերցնեմ «մենակ մարդու ամպերը,- ծիծաղելով ասացի,- բայց չեմ հիշում.դա ո՞ր մեկն էր:Պուճուր մարդը ինձ տվեց կտավը և պայմանավորվեցինքոր ժամանակիընթացքում քիչ-քիչ կտամ գումարի մյուս կեսըիսկ երբ հեռախոսահամարըխնդրեցինա ասացոր դրա կարիքը չկաոր այսուհետև  ինքը այգում է լինելու,որովհետև տեղը հարմար էմարդկանց անցուդարձըշատԽիղճս հանգիստ`գնացի տունՆկարը թեև այնքան էլ չէի հավանումբայց կարողանում էի ժամերովնայել,  թվում էրթե ամպերն ուր որ է կշարժվենԿտավը շուռումուռ տվեցիհույսունենալով,  որ մի տեղ կհանդիպեմ ստորագրությանըբայց իզուրՉկախեցիպատինչէի ուզումոր տնեցիները տեսնենԳիտեիպիտի նախատենՄայրսամեն օր համալսարան գնալուց առաջ ինձ հազար դրամանոց ու մանրադրամներէր տալիսմեկ-մեկ էլավելինՈւ ես այդ հազարանոցները ամեն օրտունվերադառնալիստալիս էի Պուճուր մարդունուզում էի հնարավորինս շուտազատվել պարտքիցչնայած Պուճուր մարդը չէր շտապեցնում,  կարծես իր համարընդհանրապես միևնույն էրկտամ պարտքըթե չէԱյդպես սկսվեցմտերմությունս Պուճուր մարդու հետ,  հաճախ կանգնում էի հետը ու զրուցումէինք տարբեր թեմաների շուրջհիմնականումես էի խոսումՆկատել էիոր նաայն մարդկանցից էորոնց խոսքը սկզբում աննշանհասարակ է  թվումսակայնժամանակի ընթացքում ներսումդ հասունանում ու մտածելու առիթ է տալիսՄիօր չեմ հիշում ինչի մասին էինք խոսում ու հարցրիթե արդյո՞ք հավատում էԱստծուն:
    -
    Ես Աստծո կամքով աթեիստ եմ,- պատասխանեց Պուճուր մարդը: — Դե եսԱստծո գոյությանը չեմ հավատում,- ասացերբ խնդրեցի բացատրել իրտարօրինակ միտքը,- բայց հավատում եմոր Աստծո կամքով է իմ անհավատլինելը:Բավական երկար ժամանակ էինչ շարունակվում էին մեր զրույցներըբայցՊուճուր մարդու մասին գրեթե ոչինչ չգիտեիբացի նրանիցոր ավարտել էԹերլեմեզյանի անվան նկարչական ուսումնարանըՄոտ երկու շաբաթ կլիներորՊուճուր մարդը այգում փորձում էր վաճառել նկարներըսակայն ընդամենը միերկու կտավ էր վաճառել:  Պարտքս  գրեթե տվել էիհազարկամ երկու հազարդրամ էր մնացելՄի օրերբ դասից տուն էի վերադառնումաչքովս ընկավ մինկար,որն առաջին հայացքից ոչնչով չէր տարբերվում մյուսներիցնույն ամպերնէինսակայն այս նկարը կարծես ավելի լուսավոր էրգույները փայլում էին:
    -
    Նոր կտավ ա՞,- հենց այնպես հարցրի ու տեսնելով Պուճուր մարդու գլխի դրականշարժումըկատակի համար ավելացրի,-էստեղ էլ երևի թախծոտ մարդու ամպերեն նկարվածչէ՞:
    -
    Չէ՛ուրախ մարդու ամպեր են,- ոգևորված պատասխանեց Պուճուր մարդը:Առաջին անգամն էրոր կտավի անվանումը կապված չէր տխրության կամ թախծիհետ:
    -
    Որովհետև երբ նկարում էիուրախ էի,- ժպտալով վրա բերեց:Դա իմ ու Պուճուր մարդու վերջին խոսակցությունն էրհաջորդ օրը նրան այլևսչտեսա այգումմտածում էիոր կգաորովհետև պարտքից  դեռ չէի պրծելբայցչեկավԴեկտեմբերի տասնինն էրերբ ձյան առաջին փաթիլները սկսեցին թափվելքաղաքի վրաՔննաշրջանն ավարտվել էրոչինչ չունեի անելուաննպատակքայլում էի քաղաքովՏերյան փողոցով իջնում էի Օպերաորտեղից էլպատրաստվում էի գնալ Կասկադ ու արագ տուն հասնելորովհետև ձյանփաթիլները խոշորանում էին և բավականին ցուրտ էրՆոր էի անցել Օպերայիշենքի մոտովերբ տեսաոր մի տարեց տղամարդձեռքին մի կտավցանկանում էանցնել փողոցը:  Կտավը ծածկված չէր ծածկոցովտղամարդը նույնիսկ չէր էլշտապում այն թաքցնել փաթիլներիցՄտածեցիերևի անպետք նկար էկամ էլ`մաքուր կտավամեն դեպքում տարօրինակ էրԱնցա փողոցըդեռ մի քանի քայլ էիարելհեռվում նկատեցիոր մի կին է քայլում երեխայի հետ ու դարձյալ ձեռքինկտավ էր:  Մինչև հասա Կասկադձյունը նստել էրՈւշադրությունս գրավեցհեռվում կանգնած մարդկանց խումբըորը շրջան էր կազմել և գնալով մեծանումէրՔայլերս ուղղեցի այդ կողմԴեռ չէի հասելերբ հանկարծ ամբոխը ետ քաշվեցու մեջտեղում երևաց Պուճուր մարդըԵս չհասցրի ոչինչ հասկանալամեն ինչայնքան արագ կատարվեցՊուճուր մարդը ձեռքերը տարօրինակ շարժումներովթափահարում էր օդումկարծես ցանկանում էր չթողնելոր  փաթիլներն ընկնենգետնինկարծես հետդեպի երկինք էր փորձում հրելգետնից վերցնում էր ձյուննու նետում վերամբողջ ընթացքում բղավելով.
    -
    Մի՛ արիկկեղտոտվեսասում եմմի՛ արի:Պուճուր մարդը արտասվում էրբղավումհետո գրպանից հանեց ինչ-որ բան ունետեց հավաքված մարդկանց վրակոպեկներն ընկան ձյան մեջ:
    -
    Բոլորը ձե՛զ,- բղավեց նա ու հիմա էլ վերնաշապիկը հանելովնետեց ամբոխիվրամարդիկ ընկրկեցինշատերը զգուշանալով հեռու կանգնեցինմի քանիսն էլընդհանրապես հեռացանՄի պահ ուզում էի մոտենալհանգստացնել Պուճուրմարդունբայց վարանեցիՊուճուր մարդը արտասվում էրհայհոյումարդենհանել էր ամբողջ հագուստըմերկ էր և համառորեն փորձում էր չթողնելոր ձյունըգաԵս էլ միացա հեռվում կանգնածներինՇուտով եկան ոստիկաններն ուոստիկանական մեքենան նստեցնելովտարան Պուճուր մարդունՀետո իմացա,որ Պուճուր մարդը ծայրահեղ աղքատության մեջ է եղելապրել է Լամբադակամրջի տակիսկ այն օրըերբ իրեն տեսա Կասկադումասում էինիբր իր բոլորկտավները նվիրել է  պատահած մարդկանց ու հետո խելագարվելՈմանք էլասում էինոչ թե նվիրել,այլ հինգ հարյուր դրամով վաճառել էև այլնԲայցշուտով բոլոր խոսակցությունները լռեցինբոլորը մոռացան Պուճուր մարդուն:Կտավըոր գնել էի Պուճուր մարդուց և որի ամբողջական գումարը այդպես էլչկարողացա տալհիմա կախված է մեր տան հյուրասենյակի պատին`ամենաերևացող տեղումԲոլոր հյուրերը հիանում են Պուճուր մարդու նկարով,երկար նայում ենբայց ո՛չ ոքո՛չ ոք չի տեսնումոր լուսավոր ու վառ ամպերիետևում ձյուն է գալիս:
  2. Ինչ ես կարծում՝ ինչո՞ւ է մարդուն «Պուճուր» անունը տալիս։

    Որովհետև նա հասարակության մեջ փոքր մարդու դեր էր տանում:
  3. Բնութագրիր հեղինակին՝ ելնելով նրա գործողություններից։

    Հեղինակը պարտաճանաչ մարդ էր,  որովհետև միշտ տալիս էր իր նկարի համար ունեցած պարտքը, միշտ գալիս էր այդ այգին «պուճուր» մարդուն տեսնելու համար:
  4. Բնութագրիր հանրությանըոր շրջապատում էր Պուճուր մարդուն։

    Ամբոխը հավաքվել էր այնտեղ տեսնելու մարդու ով տալիս էր իր ամբողջ ունեցվածքը բոլորին: Մարդիկ տեսնելով նրա ոչ ադեկվատ պահվածքը սկսեցին հեռանալ այդ մարդուց կամ նույնիսկ գնալ:
  5. Փորձիր մեկնաբանել « ո՛չ ոքո՛չ ոք չի տեսնումոր լուսավոր ու վառ ամպերիետևում ձյուն է գալիս» արտահայտությունը։

    Այսինքն նա ուզում է ասել, որ նույնիսկ ամենավառ և լուսավոր բանի ետևում միշ կարող է թաքնված լինել մթություն(չարիքը), որը ամեն պահի պատրաստ է այդ լույսը մարել:

Комментариев нет:

Отправить комментарий