Страницы

вторник, 17 декабря 2019 г.

100 տարվա հեղափոխություն (թարգմանություն)


1917 թվականին Ռուսաստանում տեղի ունեցող իրադարձությունների զարգացումը տեղի է ունենում դիալեկտիկական հեղափոխության բոլոր կանոններով: Բուրժուական հեղափոխության նպատակը ինքնավարության կարգավիճակի պահպանում է (թեզ): Ժամանակավոր կառավարության տապալմանը հետապնդեց մի նպատակը, որը վկայում է ժխտել այդ սկզբունքները աշխատող ժողովրդավարության դիրքից (հակադրում):  Արևմուտքը ցնցվեց հասկանալով Ռուսական հեղափոխությունից իրենց վրա ազդող դրական արդյունքը (1917-1922): Նոր տնտեսական քաղաքականությունը (1921-1928) ,որը վկայում է Հոկտեմբերյան հեղափոխության ժխտումը, սկզբունքը Փետրվարյան հեղափոխության և վերադարձը <<Իբր հնին>> (սինթեզ): Հինը ներառվեց նորի մեջ: Այլ կերպ ասած, բուրժուական լիբերալիզմը, չի փոխանցում ազատություն ելնելով պատասխանատվությունից և անիշխանությունից:
Ֆետրվարյան հեղափոխության պատմությունը բաժանվում է երկու հակառակ ոգու կեսի՝ժամանակաշրջանի, որում մարդիկ անգիտակից ձգտում էին ազատության (անարխիա) և ժամանակաշրջան, որում մարդիկ ձգտում էին իշխանության կենտրոնացման, որը հագեցրեց գիտակցված բռնապետության: Ելույթ ունենալով ֆանատիկ կողմնակիցների սկզբունքների վերաբերյալ (ժողովրդական ազատության), Կերենսկին և լիբերալները սկսեցին նույն ֆանատիզմով անցկացնել կյանքի սկզբունքի հեղինակություն և անվերապահ բռնապետությունը: Հոկտեմբերյան հեղափոխության պատմություն իրենից ներկայացնում է միմյանց հակադիր միտումների զարգացումը, որպես միասնական քաղաքական հեղափոխության ընթացք, որը հայտնի է որպես <<ժողովրական կենտրոնիզմ): Ժողովրդավարական կենտրոնիզմի բաղադրիչների տարրերը միմյանց հետ կապված են որպես նպատակ (ազատություն և ժողովրդավարություն) և միջոց նպատակին հասնելու (կենտրոնական իշխանության և բռնապետության): Փետրվարյան հեղափոխությունը потерпела крушеие այն պատճառով, որը բռնություն, որին նա դիմեց հուլիսյան օրերին, ուղղվեց դեպի ազատական արժեքների հաստատման: Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը հաղթական էր, քանի որ բռնություն տարրը, հակառակը, նպաստեց իր նպատակներին հասնելու համար, պատերազմի ավարտի և քաղաքակրթական առաջընթացի ճանապարհին և սոցիալիզմի:
Հուլիսի 3-ին, Պետրոգրադում հունիսի հարձակման լիակատար ձախողման տպավորության տակ ռազմաճակատում ինքնաբուխ հակաժողովրդական ցույցեր: Բոլշևիկները անհրաժեշտ համարեցին հնարավորության դեպքում գլխավորելու զանգվածային շարժում, որպեսզի այն չդառնա զինված ապստամբության, անհարկ հեղափոխության խաղաղ զարգացման փուլում: Բոլորովին սխալ է այն կարծիքը, որոշ պատմաբանների, որ հուլիսյան օրերին տեղի ունեցավ բոլժևիկների ապստամբություն, որոնք իրենց համար առաջնախդիր գործը դրել էին իշխաության գրավում: Լենինը բոլորի կողմից ընդհունված հանճարը <<հեղափոխության բեմադրության>> (Գերցենը): Եվ նա չէր կարող ընդհատել հեղափոխության խաղաղ զարգացումը հանուն իշխանությունը զավթելու:
Զանգվածային շարժումը բանվորների, զինվորների ու նավաստիների դա բնական էր, բայց հետապնդում էր միանգամայն գիտակից նպատակ՝ դադարեցնել պատերազմը: Դադարեցնել համաշխարհային թալանչական (իմպերիալիստական) պատերազմը, այդ ամենը բոլժևիկների գաղափարն էր: Ողջ առաջին երեք տարի ձգձգված պատերազմի զանգվածի ինքնուրույթյուը, խարխափում էր այն, առանց առաջնորդներ գնում էր նրա անմարդկային գիշատիչ բնույթը ընկալելու համար։ Ուստի հուլիսյան օրերին նրանք առաջնորդ պետք չէր: Այդ ամենը շատ պարզ էր, պետք էր ավարտել պատերազմը: Եվ միայն վախեցած ժամանակավոր կառավարության հիմարությունը, որը բռնություն էր կիրառել, հրավիրեց բոլշևիկների ներխուժումը:Բացի սվիններից և թնդանոթներից կառավարություն ուներ ևս մեկ հնարավորություն՝հայտարարելու իր ձգտման ռազմաճակառը վերացնելու:
Եվ այդ ժամանակը այն կդառնար լիբերալ և ժողովրդական կառավարություն: Բոլշևիկների ազդեցությունը ժողովրդավարականության վրա կարելի էր մոռանալ: Սակայն հունիսյան ճակատամարտի տապալումը առաջացրեց ոչ միայն բանակի և ժողովրդի հակա-պատերազմական տրամադրության կտրուկ աճը, այլև կտրուկ շրջադարձը ժամանակավոր կառավարության քաղաքականության մեջ: Այս շրջադարձը բաժանում է ամբողջ ռուսական հեղափոխությունը խաղաղ և բռնի ժամանակաշրջանների:
Կերենսկին կարծում էր, որ թագավորական բանակը ինքնիշխանության տապալումից հետո այն պետք է դառնա հեղափոխական 1789 թ. Մեծ Հեղափոխության ժամանակ ֆրանսիական բանակի ոճով: Հաղթելու համար անհրաժեշտ էր հեղափոխական ոգի <<ժողովրդի ազատություն>>: Հայտնի է, որ ֆրանսիական հանրապետական բանակը, որի մեջ կար մեծ քանակությամբ կամավորների բազմություն, առանձնանում էր հաղթական հեղափոխական ջերմությամբ: Հենց այդ հեղափոխական ջերմություն էր ցանկանում ներդնել Կերենսկին ռուսական բանակին: Այս նպատակին հասնելու համար ուղղվեց ամբողջ իր բանակի ժողովրդավարության քաղաքականությունը (զինծառայողների մասնակցությունը ցանկացած քաղաքական, կրոնական 7 այլ ասոցիացիաների, խոսքի 7 խղճի ազատությանը, զինվորական ինքնաուղղորդումը): Հուլիսյան օրերը հստակորեն դրսեւորեցին նման նպատակների անթույլատրելիությունը:
Երկիշխանություն ներկայացնում է իրենից աշխատանքային ժողովրդավարություն բուրժուական լիբերալիզմի ներքո: Հուլիսյան իրադարձությունները ցույց տվեցին, որ բուրժուական լիբերալիզմը չի կարող մնալ միության բարձր տեղում աշխատողների ժողովրդավարության հետ, մասնավորապես, սոցիալիզմի հետ: Հուլիսյան օրերի ընթացքում գերակշռում էր Ալեքսիս Թոքվիլը, սահմանելով Ֆրանսիայի 1848 հեղափոխության զարգացումը՝ լիբերալիզմը հանկարծ դաշինք է կնքում իր հիմնական թշնամուն հետ՝յակոբինյան տիպի դեմոկրատիայի հետ: Ստեղծագործական ժողովում Տոկվյուելը պաշտպանեց թեզը, որ սոցիալիզմը ենթադրում է անտեղյակություն եւ հավասարություն աղքատության մեջ, իսկ ազատականությունը ձգտում է ազատության հավասարություն: Նա բացահայտ վիրավորեց պրոլետարիատը, որը 1848-ի հեղափոխության ժամանակ տառապում էր սարսափելի պարտություն:

Տոկվյուելը կողմնակից է եղել դասակարգային պայքարի և հակառակորդի կլասիկ համագործակցության: Հուլիսյան խաղաղ ցույցը արդարացիորեն համարում են բանալի, բանալի Ֆետրվարյան և Հոկտեմբերյան հեղափոխությունները հասկանալու: Լենինի գնահատականներով, Ռուսական հեղափոխություն 1917 թվականին, երևի ավարվել է այժմ (1917 թվականի օգոստոսի սկիզբ) առաջին գոտում իր զարգացման, բայց այս ամբողջ հեղափոխությունը ընդհանրապես հնարավոր կլինի հասկանալ որպես սոցիալիստական պրոլետարական հեղափոխությունների շղթայական կապերից մեկը, որոնք առաջացել են կայսերական պատերազմերից (Կայսրություն և հեղափոխություն, առաջին հրատարակության նախապան, 1917 թվականի օգոստոս): Հուլիսյան ցույցեր առաջին ակտն էին բռնի հեղափոխության և քաղաքացիական պատերազմի:
Այս և այն ամեն մեջ մեղավոր կարելի է համարել Ժամանակակից կառավարությունը: Վերջինս մեղքով էր, որ ռուսական հեղափոխությունը բաժանվել է ծայրահեղ բուրժուական ազատականության և աշխատողների ժողովրդավարության ճամբարների:

Ռուսական Հեղափոխություն 1917 թվականին հաջորդեց Գերմանական հեղափոխություն 1918 թվականի: Օսվալդ Շպենգլերի գնահատականուվ, մարքսիստական պրոլետարիատի հեղափոխական եռանդի պակասը չկար, սակայն զանգվածային շարժում էր աղետալի կերպով ոտնահարվեց ցեխը հետևանքով վատ ղեկավարների և սոցիալ-դեմոկրատների պատճառով վերածվում է լիբերալների: Շպենգլերը համոզված էր, որ եթե գերմանական մարքսիստները, որոնք ռազմաճակատում կարմիր դրոշակ բարձրացրին, հայտարարել են, որ կապիտալ պատերազմը կյանքի ւ մահվան համար են, եթե նրանք առաջ գնային, որպեսզի հանձնվեին առաջինը, նրանց հետևից կգնային ոչ միայն հոգնած զինվորները, այլ առաջինից մինչև վերջին սպանները, նրանք իրենց հետևից կտային իրենց արևմտյան հարևաններին: Այդպիսի րոպեներին հաղթում էին նրանք, որոնք նվիրում են իրենց սեփական կյանքը: Բայց առաջնորդները թաքնվեցին, կարմիր բանակի ղեկավար դառնալու փոխարեն, նրանք իրենց դրեցին լավ վարձատրվող ղեկավարների աշխատանքում:
Ինչպես տեսնում են, հեղափոխական ավյունը և կարմիր բանակը չէր տարածվում գերմանական հեղափոխականների վրա: Այս առիթով Շպենգլերը դառնությամբ բացականչում է, մենք ինչ-որ բան գիտենք հեղափոխության մասին: Երբ 1848 թվականին Բակունինը ցանկանում էր ոչնչացնել Դրեզդենի ապստամբությունը այրելով բոլոր հասարակական շենքերը, բայց դեմ առավ դիմադրության, նա հայտարարեց, որ գերմանացիներ շատ հիմար են դրա համար և գնաց իր ճանապարհով: Նոյեմբերյան օրերի աննկարագրելի խայտառակությունը աննախադեպ էր: Ոչ մի մեծ պահ, ոչ մի հետաքրքիր բան չկար, ոչ-մի հանրահայտ անձ, ոչ մի հիշվող հաճախ օգտագործվող բառեր, ոչ մի համարձակ արարք, միայն փոքր մանրուքներ, զզվելի արարքներ, հիմարություններ: Ոչ, մենք ընդհանրապես հեղափոխական չէին: Այսպիսով, գերմանական հեղափոխականները չեն գնում որեւէ համեմատություն ռուս հեղափոխականների հետ (Բակունին, Կերենսկիյ, Լենին, Տրոցկիյ, Ստալին): Անհատի դեր պատմության մեջ ասված է բազում բաներ: Բայց այսօրվա դրությամբ Ռուսաստանում նորաձևություն է խոսել Ռուսական հեղափոխության և Կարմիր բանակի մասին, փորձելով չհիշատակել զորավարների և հրամանատարների անունները:
1917 թվականին դեկտեմբերի 29-ին (1918 թվականի հունվարի 11-ին) ժողովրդական խորհրդի կոմիսարներիը հրատարակեցին հատուկ որոշում ինքնաորոշման մասին (Թուրքական բանակի) , պարզաբանելով դեկրետի իմասը Ստալինը գրել է (<<Ճշմարտություն>>, N227, դեկտեմբերի 31-ին 1917 թվականի: Այդպես կոչված <<Թուրքական բանակ>>-ը, միայն, թվում է, թե երկիրը, որը զբաղված է Ռուսաստանով, իրական պատերազմներ էին: Հայորդիները, հերոսական պաշտպանները իրենց հայրենիքի, բայց ոչ  քաղաքականության հետ կապված մարդիկ, մեկ անգամ չէ զիջելով սուտը գիշատիչների կողմից, իմպերիալիստական դիվանագիտության, չեն կարող հիմա չնկատել, որ դիվանագիտական համադրումների հին ձևը չի ներկայացնում Հայաստանի ազատագրման ճանապարհը: Հասկանալի է դառնում, որը ճանապարհը ազատագրման, ճնշված ժողովուրդների միջոցով աշխատանքային հեղափոխության, սկսվեց հոկտեմբերին Ռուսաստանում: Հիմա բոլորի համար հասկանալի է, որ Ռուս ժողովրդի ճակատագիրը, հատկապես հայ ժողովրդի ճակատագիրը, սերտորեն կապված Հոկտեմբերյան հեղափոխության հետ:
Աչքի է ընկնում, որ բոլշևիկները վճռականորեն մերժում էին ճնշող ազգը պահպանելով տարածքային առավելությունը: 1917 թվականի հոկտեմբերի սկզբին Թիֆլիսում Կարենսկու համաձայնությամբ ստեղծվեց Հայկական ազգային խորհուրդը, արևելյան Հայաստանի կառավարման գործադիր մարմինը: Ազգային խորհրդի անդամները չունեին քաղաքական իմաստություն և հեղափոխական եռանդ, անմիջապես կիրառելով ստալինյան հրամանակարգը: Ներկայացված երաշխիքների շնորհիվ այսօր Հայաստանի Հանրապետության տարածքը կլիներ առնվազն 100 հազար քառակուսի կմ.:
Քարաբախը կմներ Հայաստանի մեջ, իսկ Հայերի գենոցիդը արդեն այն ժամանակ էլ բոլորի կողմից ընդհունված կլիներ: Սակայն դաշնակիցները, որոնք իշխող մարմնում գերակշռում էին, չէին հանդիսում, որպես բարձրաստիճան անձիք: Գերմանական սոցիալ-դեմոկրատների նման, նրանք չեն հասկանում պրոլետարական հեղափոխության առաջատար դերը և այն ստեղծողների, որոնք դեկրետ են հայտարարել ,,Թուրքական Հայաստանի,, մասին: Ոչ հեռատես քաղաքականություն, նրանք այս անգամ տեղի տվեցին խաբեության գիշատիչ  իմպերիալիստական դիվանագետների կողմերից, մեծամաստնությամբ ամերիկացիների:
Նախանձելի համառությամբ այդպես էլ Իզրայել չընդհունեց 1915 թվականի գենոցիդը, որը ինքնին տարօինակ է և հրեշավոր: Տարօրինակ է, որովհետև հրեանները ինքնուրյուն դիմակայեցին Հոլոքոստը: Դա հրեշավոր է, քանի որ, Ամոս Էլոնի խոսքով, մենք օգնում են բոլոր պաշտոնական հյուրերին Յադ-վա-Շեմում, մինչև նրա հետ կապված լուրերը չհանդարտվեն, տալիս ենք մեր պահանջների ցուցակը, քաղաքական և տնտեսական աջակցության: Մենք անկեղծորեն սգում ենք մահացածներին և միևնույն ժամանակ, մենք օգտագործում ենք մեր ողբերգությունը շատ պրագմատիկ: Այդպես Իսրայելի հանրապետություն չի ցանկանում մրցակցություն Հայաստանի կողմից այն պատճառով, որ նրանք չեն ընդհուն 1915 թվականի գենոցիդը:
Ժխտելով հայերի գենոցիդը, իսրայելական առաջնորդները մերժում են այն վկայություններ, դատողություններ, Սարի Արոնսոնի ստեղծագործությունները և հատուկ անկեղծությունը, նրա եղբայրներ Արոնի և Ալեքսանդրի, Ֆրանց Վերֆելի, Ռաֆաել Լեմկինի և Ռոբերտ Կեմպների: Այդ նշանավոր մարդիկ, որոնք կարող էին մտածել և խորին զգալ, գուշակել էին գենոցիդը 1915-ի թվականի Հոլոքոստի 1941 թվականի: Նրանց համար Իսրայելի զավակների ճակատագրերը եզակի ընդհանրություն է և Հայաստանում ամենևին չի եղել գաղթնիք, ինչպես նաև Իսրայելի հանրապետության կառավարության: Նեթանյահուն, Լիբերմանը և այլն չի կարող հասկանալ, որ հոլոքոստում փրկվածները ոչինչ այդպես էլ գգայուն չէին, ինչպես խախտման ազգերի հավասարությունը և  ազգային արդարության իր ճակատագրով ազգերի, ողջ մնացած այլ հոլոքոստում:
<<Ազգերի հավասարությունը>> և <<ազգային հավասարություն>> գլխավոր ֆրանսիական մտքերն էին, <<ազգային արդարության>> և <<սոցիալական արդարության>> գլխավոր ռուսական մտքեր: Գաղափարը՝ հեղափոխության շարժիչ ուժն է, որը ընդհունակ է փոխելու աշխարհը: Մեծ Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակաշրջանում հավասարություն հասկացով էր միայն, որպես ժողովրդի հավասարություն օրենքի առաջ՝գույքի պահպանման օրենքում և քաղաքական անհավասարություն: Այդ պատճառով ֆրանսիական առաջին սահմանադրություն (1791 թվականի) բաժանում էր քաղաքացիներին <<ակտիվ>> և <<պասիվ>> բաժինների:
Քաղաքական իրավունքների օգտվում էին միայն <<ակտիվ>> քաղաքացիների, որոնք վճարում էին հարկերը եռօրյա աշխատավարձի չափով: Աղքատ մասը երկրի չէր մասնակում երկրի քաղաքական միջոցառումներին: Այսպիսով, սահմանադրությունը ներկայացրեց անհավասարություն, որը հակասում էր իրավունքների հռչակմանը: Ինչպես տեսնում ենք, իրավունքների ընդհանուր հավասարությունը ֆորմալ էր: Եվ միայն արդարությունը էր լրացնում ֆորմալ հավասարությունը բովանդակությամբ:


Комментариев нет:

Отправить комментарий